Allergie bij je hond: soorten, symptomen en wat je kunt doen

Krabt, likt of bijt je hond steeds aan zijn poten, buik of oren? Dan kan een allergie de oorzaak zijn. Hieronder lees je welke vier soorten allergie er bij honden zijn, hoe je ze herkent, wanneer je de dierenarts belt en hoe die uitzoekt wat het is. Deze pagina gaat over allergie bij je hond. Ben je zelf allergisch voor honden, dan kun je terecht bij je huisarts of een allergoloog.

Wat is een allergie bij een hond?

Bij een allergie reageert het afweersysteem van je hond te sterk op een stof die voor andere honden onschuldig is. Zo'n stof heet een allergeen. Bij honden zie je die reactie vooral op de huid: jeuk, en door het krabben en likken rode huid, kale plekken, korstjes en huid- of oorinfecties met bacteriën of gisten (Merck Veterinary Manual).

Een allergie is iets anders dan een voedselintolerantie. Bij een intolerantie verdraagt je hond een bestanddeel van het eten slecht, maar doet het afweersysteem niet mee. Meer over dat verschil lees je in onze gids over hypoallergeen hondenvoer.

Een allergie gaat meestal niet meer weg. Atopie is een levenslange aandoening die je samen met je dierenarts onder controle houdt (Merck Veterinary Manual). Bij een voedsel- of contactallergie draait alles om vermijden wat je hond niet verdraagt, bij een vlooienallergie om een vlooienbestrijding die blijft werken.

De 4 soorten: voedsel, omgeving (atopie), vlooien en contact

Bij honden onderscheiden dierenartsen vier soorten allergie: voor stoffen uit de omgeving (atopie), voor iets in het eten, voor vlooienspeeksel en voor iets waar de huid mee in contact komt. Ze zien er vaak hetzelfde uit: een hond met jeuk. Het verschil zit in wanneer de jeuk begint, waar op het lijf hij zit en hoe het eruitziet.

Omgevingsallergie (atopie)

Bij atopie reageert je hond op pollen, huisstofmijt of schimmels (Cornell University). De aanleg is erfelijk, en de klachten beginnen meestal tussen 6 maanden en 3 jaar (MSD Veterinary Manual). Bij 40 tot 75% van de honden met atopie hangt de jeuk samen met een seizoen, maar hij kan later ook het hele jaar blijven (Cornell University). Reageert je hond vooral in het voorjaar en de zomer, lees dan ook ons stuk over hooikoorts bij honden. Alles over atopie zelf staat in onze gids over atopie bij je hond.

Voedselallergie

Bij een voedselallergie reageert je hond op een bestanddeel van zijn eten, meestal een eiwit. Bekende boosdoeners zijn rund, kip, ei, maïs, tarwe, soja en melk (MSD Veterinary Manual). Het komt minder vaak voor dan atopie, maar het is ook niet zeldzaam: bij honden met jeuk ging het in studies om 9 tot 40% (Olivry en Mueller, 2017). De jeuk wisselt weinig met de seizoenen.

Vlooienallergie

Bij een vlooienallergie reageert je hond op het speeksel van een vlo. De jeuk zit vooral op de onderrug, rond de staartbasis en aan de achterkant van de dijen, en komt vaker voor in de zomer. Binnenshuis kunnen vlooien het hele jaar een probleem zijn (Merck Veterinary Manual). Zie je geen vlooien, dan is een vlooienallergie nog niet uitgesloten: bij een hond met een vlooienallergie vind je vaak maar weinig vlooien, ook omdat hij ze wegbijt en weglikt (Hensel e.a., 2015). Meer over jeuk op die plek lees je in ons stuk over jeuk aan de staartbasis.

Contactallergie

Bij een contactallergie reageert de huid op een stof waar je hond mee in aanraking komt. Je ziet rode bultjes en hevige jeuk op de buik en andere dun behaarde plekken, en meestal pas na maanden of jaren contact met dezelfde stof (Kunkle, 1988). Mogelijke boosdoeners zijn een plastic eetbak, een plastic halsband, middelen die je op de huid smeert, of producten op het gazon of het tapijt (Merck Veterinary Manual).

Symptomen: jeuk, pootlikken, oren en buik

Het belangrijkste teken van een allergie bij een hond is jeuk: krabben, likken, bijten en schuren. Let op deze signalen:

• Poten: je hond likt of knabbelt vaak aan zijn poten (Cornell University).
• Snuit: hij schuurt met zijn kop over de grond, het tapijt of de bank.
• Oren: hij schudt met zijn hoofd, krabt aan zijn oren of krijgt steeds weer een oorontsteking. Bij een klein deel van de honden is dat zelfs het enige teken (Merck Veterinary Manual). Lees meer in ons stuk over oorontsteking bij je hond.
• Buik, oksels en liezen: rode huid, vaak op plekken met weinig haar.
• Gevolgen van krabben: kale plekken, korstjes, schilfers en een donkere of dikkere huid.
• Darmklachten: zachte ontlasting, vaker poepen, braken of winderigheid. Die zie je vaker bij een voedselallergie (Hensel e.a., 2015).

Huid- en oorinfecties met bacteriën of gisten komen bij allergische honden vaak voor en maken de jeuk erger (Merck Veterinary Manual). Zie je een natte, rode plek die snel groter wordt, dan gaat het mogelijk om een hotspot.

Atopie of voedselallergie?

Of de jeuk van je hond uit de omgeving of uit zijn eten komt, zie je aan de buitenkant meestal niet. Een voedselallergie kan precies dezelfde klachten op dezelfde plekken geven (Favrot e.a., 2010). Een paar aanwijzingen helpen je dierenarts wel:

• Seizoen: jeuk die erger is in een bepaald seizoen past bij pollen. Jeuk die het hele jaar blijft, past bij huisstofmijt of voedsel (Hensel e.a., 2015).
• Leeftijd: atopie begint meestal vóór 3 jaar, een voedselallergie kan op elke leeftijd starten.
• Darmklachten: zie je die naast de jeuk, dan denkt de dierenarts eerder aan voedsel.
• Voedsel achter een atopie-beeld: bij honden met klachten die op atopie leken, bleek in studies bij 9 tot 50% voedsel (mee) de oorzaak (Olivry en Mueller, 2017).

Zekerheid over voedsel geeft alleen een eliminatiedieet. Hoe je atopie herkent, welke vragen je met je dierenarts kunt doornemen en welke middelen de dierenarts heeft, lees je in onze gids over atopie bij je hond.

Afwachten of de dierenarts bellen?

Zie je alleen af en toe krabben zonder iets aan huid of oren, dan mag je even afwachten; bij jeuk die blijft bel je je dierenarts, bij een plots opgezette kop of moeite met ademen meteen.

Afwachten

je hond krabt af en toe, maar je ziet geen rode plekken, wondjes, kale plekken of oorproblemen, en hij eet en gedraagt zich zoals altijd. Kam hem intussen na op vlooien en vlooienvuil (Hensel e.a., 2015). Blijft de jeuk of komt hij terug, dan is het geen afwachten meer.

Bel je dierenarts

de jeuk blijft of komt steeds terug, je hond likt elke dag aan zijn poten, je ziet rode huid, kale plekken, korstjes of een donkere, dikkere huid, hij schudt met zijn hoofd of zijn oren ruiken, of hij heeft naast de jeuk ook darmklachten (Merck Veterinary Manual). Bel dezelfde dag bij een natte, rode plek die groter wordt.

Bel direct

zwelt de kop van je hond plots op of krijgt hij plots bulten over zijn lijf, zeker samen met braken, kwijlen of moeizaam of luidruchtig ademen, of is hij zwak, zakt hij in elkaar of ziet zijn tandvlees bleek of blauwachtig? Dan gaat het mogelijk om een ernstige allergische reactie, bijvoorbeeld na een insectensteek, een medicijn of een vaccin (Garden State Veterinary Services; Merck Veterinary Manual).

Hoe zoekt de dierenarts uit wat het is?

Er is geen test die in één keer zegt waar je hond allergisch voor is: je dierenarts sluit de oorzaken een voor een uit (Hensel e.a., 2015). Meestal gaat dat zo:

1. Vragen en onderzoek: sinds wanneer, in welk seizoen, waar op het lijf, wat je hond eet en welk vlooienmiddel hij krijgt.
2. Vlooien uitsluiten: met een vlooienkam, en ook zonder zichtbare vlooien met een vlooienbestrijding die werkt, voor alle dieren in huis (Hensel e.a., 2015).
3. Huid en oren onderzoeken: met een huidafkrabsel en een afdrukje onder de microscoop zoekt de dierenarts naar mijten, bacteriën en gisten. Infecties pakt hij eerst aan.
4. Eliminatiedieet: bij jeuk die het hele jaar blijft of bij darmklachten krijgt je hond minstens 8 weken alleen een dieetvoeding die de dierenarts kiest. Na 8 weken was in studies meer dan 90% van de honden met een voedselallergie klachtenvrij (Olivry, Mueller en Prélaud, 2015). Daarna krijgt hij zijn oude eten terug: komt de jeuk terug, meestal binnen 1 uur tot 14 dagen, dan is voedsel de oorzaak (MSD Veterinary Manual).
5. Atopie als het beeld past: blijft de jeuk en zijn de andere oorzaken uitgesloten, dan stelt de dierenarts de diagnose atopie. Een allergietest op de huid of in het bloed dient daarna om de allergenen te vinden die je kunt vermijden of in immunotherapie verwerken (Merck Veterinary Manual).

Een bloedtest op voedselallergie is geen goed alternatief voor een eliminatiedieet: de uitslagen zijn weinig herhaalbaar en wisselend betrouwbaar (Mueller en Olivry, 2017).

Checklist: neem dit mee naar de dierenarts

• Sinds wanneer de jeuk er is, en of hij erger is in een bepaald seizoen
• Waar je hond het meest krabt of likt, met foto's van de plekken
• Alles wat hij eet: maaltijden, snacks, kauwartikelen, restjes en supplementen, met merk en smaak
• Welk vlooienmiddel je gebruikt en wanneer je het laatst gaf, ook bij de andere dieren in huis
• Wat er nieuw is: een shampoo, wasmiddel, mand, eetbak of halsband
• Of hij ook darmklachten heeft: zachte ontlasting, vaker poepen of braken
• Welke middelen je al probeerde, en wat je daarna zag

Wat je zelf kunt doen: voeding, vlooienbestrijding en verzorging

Een allergie stel je niet zelf vast, maar je kunt het je hond wel makkelijker maken, altijd in overleg met je dierenarts.

• Voeding: denkt je dierenarts aan een voedselallergie, volg dan een eliminatiedieet van minstens 8 weken met de dieetvoeding die hij kiest, en geef in die periode niets anders. Zelf wisselen naar een andere smaak of een product met "hypoallergeen" op de zak is geen eliminatiedieet. Ook Pure Bob hoort daar niet bij: het is geen dieetvoeder en geen hypoallergeen eten, en het past dus niet in een eliminatiedieet. Wat je wel en niet kunt verwachten, lees je op onze pagina over hypoallergeen hondenvoer.
• Vlooien: geef het hele jaar een vlooienbestrijding die werkt, aan alle honden en katten in huis, en pak ook de omgeving aan (Merck Veterinary Manual). Vraag je dierenarts welk middel past.
• Wassen: bij atopie raadt de internationale richtlijn aan om je hond minstens eens per week te wassen met een milde shampoo en lauw water (Olivry e.a., 2015). Zo spoel je allergenen van de huid. Vraag je dierenarts welke shampoo en welk vlooienmiddel daarbij passen: vaak wassen kan een vlooienmiddel op de huid minder goed laten werken.
• Contact: vermoed je een contactallergie, laat de verdachte stof dan helemaal weg. Op lange termijn is dat de enige aanpak die werkt (Kunkle, 1988).
• Medicijnen: tegen de jeuk zelf kan je dierenarts medicijnen voorschrijven, zoals Apoquel, Cytopoint of Zenrelia. Wat die middelen doen, lees je in onze gids over atopie en in ons stuk over Zenrelia.

Essentiële vetzuren (omega-6 en omega-3) kunnen de huid en de vacht ondersteunen. Bij atopie zie je een eventueel effect pas na een tweetal maanden, en ze zijn niet genoeg als enige aanpak (Olivry e.a., 2015). Wil je de huid van je hond extra ondersteunen, bekijk dan onze supplementen voor huid en vacht. Ze ondersteunen de huid, maar zijn geen behandeling van een allergie en vervangen niets van wat je dierenarts voorschrijft.

Heeft je dierenarts een voedselallergie uitgesloten en zoek je gewoon een goed recept voor je hond? Doe de Pure Bob voedingsquiz.

Bronnen

1. MSD Veterinary Manual (Dog Owners): Allergies in Dogs
2. Merck Veterinary Manual: Atopic Dermatitis in Dogs
3. Merck Veterinary Manual: Flea Allergy Dermatitis in Dogs and Cats
4. Merck Veterinary Manual: Hypersensitivity Diseases in Animals
5. Hensel e.a. (2015). Canine atopic dermatitis: detailed guidelines for diagnosis and allergen identification (ICADA). BMC Veterinary Research 11:196
6. Olivry e.a. (2015). Treatment of canine atopic dermatitis: 2015 updated guidelines from the International Committee on Allergic Diseases of Animals (ICADA). BMC Veterinary Research 11:210
7. Olivry, Mueller en Prélaud (2015). Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals (1): duration of elimination diets. BMC Veterinary Research 11:225
8. Olivry en Mueller (2017). Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals (3): prevalence of cutaneous adverse food reactions in dogs and cats. BMC Veterinary Research 13:51
9. Mueller en Olivry (2017). Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals (4): can we diagnose adverse food reactions in dogs and cats with in vivo or in vitro tests? BMC Veterinary Research 13:275
10. Favrot e.a. (2010). A prospective study on the clinical features of chronic canine atopic dermatitis and its diagnosis. Veterinary Dermatology 21(1):23-31
11. Kunkle (1988). Contact dermatitis. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice 18(5):1061-1068
12. Cornell University College of Veterinary Medicine, Riney Canine Health Center: Atopic dermatitis (atopy)
13. Garden State Veterinary Services: Dog's Swollen Face, Emergency Allergy Signs and Immediate Steps