Op steeds meer zakken staat het woord 'koudgeperst'. Het klinkt zorgvuldig en zacht, maar wat betekent het eigenlijk? In dit artikel lees je hoe koudgeperste hondenbrokken gemaakt worden, wat onafhankelijk onderzoek over de beloftes zegt en hoe ze zich verhouden tot gewone brokken en fresh-dry. Wil je eerst een breder beeld? Bekijk dan alle soorten hondenvoer naast elkaar.
Wat zijn koudgeperste hondenbrokken?
Koudgeperste hondenbrokken zijn droge korrels die tot hun vorm geperst worden, zonder de kookstap in een extruder die gewone brokken wel doorlopen. Daardoor worden ze minder heet en blijft de korrel compacter.
Je ziet ze ook als 'geperste brokken' of 'koudgeperst hondenvoer': dat is hetzelfde product. In onderzoek heet deze methode 'pelleting'. Het is dus geen nieuwe uitvinding, maar een andere manier om een droge korrel te maken. Qua vochtgehalte vallen koudgeperste brokken in dezelfde groep als gewone brokken: de Europese brancheorganisatie FEDIAF noemt hondenvoer met 14% vocht of minder 'droog' (FEDIAF, 2024).
Net als andere soorten hondenvoer kunnen koudgeperste brokken op de markt komen als volledig of als aanvullend diervoeder. Staat er 'volledig diervoeder' op de zak, dan is het recept bedoeld als complete dagmaaltijd. Staat er 'aanvullend diervoeder', dan heeft je hond er meer naast nodig (Verordening (EG) nr. 767/2009). Dat etiket zegt meer over de rol van een maaltijd dan de persmethode.
Hoe worden koudgeperste brokken gemaakt?
Bij koudpersen wordt het deeg tot compacte korrels geperst, terwijl het deeg bij extrusie onder druk en hitte door een matrijs gaat en daarbij verkookt. Het verschil zit dus vooral in hitte en druk, en daarmee in de structuur van de korrel.
Bij extrusie wordt een vochtig deeg met een schroef onder druk en hitte door een matrijs geperst, op maat gesneden en daarna gedroogd. In onderzoek van Wageningen Universiteit naar hondenbrokken lag de extrusietemperatuur tussen 110 en 150 °C (Tran, 2008). Door die hitte verkookt het zetmeel (gelatinisatie) en zwelt de korrel op. Zo ontstaat de bekende luchtige brok.
Bij koudpersen ontbreekt die kookstap. Hoe warm het dan wordt, liet een studie van de diergeneeskundige faculteit van de Selçuk Universiteit in Turkije zien. De onderzoekers maakten hetzelfde recept op twee manieren. De persmachine werkte op 70 tot 80 °C, de extruder liep op van 90 tot 135 °C en de droger daarna tot 148 °C (İnal e.a., 2018).
'Koud' is dus relatief. Koudgeperste brokken worden wel degelijk warm, alleen minder heet dan bij extrusie. De exacte temperatuur verschilt per producent en staat zelden op de zak. Wil je het precies weten, dan is de producent zelf de enige die het kan vertellen.
Koudgeperst, extrusie en fresh-dry naast elkaar
Koudgeperste brokken, gewone brokken en fresh-dry verschillen vooral in bereiding en textuur. Twee ervan zijn een droge korrel, de derde is halfvochtig gedroogd vers vlees.
| Kenmerk | Koudgeperste brokken | Gewone brokken (extrusie) | Fresh-dry |
|---|---|---|---|
| Bereiding | Deeg tot korrels geperst, zonder extruder | Deeg onder druk en hitte, daarna gedroogd | Vers vlees, langzaam gedroogd met warme lucht |
| Temperatuur | 70 tot 80 °C in een studie | 110 tot 150 °C (Wageningen) | Gemiddeld 70 °C |
| Textuur | Harde, compacte korrel | Harde, luchtige korrel | Halfvochtig |
| Vocht | Droog (14% of minder) | Droog (14% of minder) | Halfvochtig |
| Bewaren | Kast, in de zak, goed dicht | Kast, in de zak, goed dicht | Kast, luchtdicht verpakt |
| Houdbaarheid | Zie datum op de zak | Zie datum op de zak | 18 maanden ongeopend |
De temperatuur voor koudgeperste brokken komt uit één onderzoek (İnal e.a., 2018) en verschilt per producent. De extrusietemperatuur komt uit Tran (2008), de grens voor droog uit FEDIAF (2024) en het bewaaradvies voor brokken van de FDA. De fresh-dry-gegevens zijn producentgegevens van onze eigen pagina over wat fresh-dry is, geen onafhankelijke metingen.
Wat klopt er van de beloftes?
Een lagere temperatuur betekent niet automatisch dat een korrel beter verteerbaar of voedzamer is. De onafhankelijke studies die wij vonden laten zien dat het verschil klein is en dat de ingrediënten waarschijnlijk meer uitmaken dan de bereiding.
Zetmeel. Dat koudpersen minder zetmeel verkookt, klopt. In de Turkse studie was in de geperste korrels 4,87% van het zetmeel gegelatiniseerd, tegenover 17,81% in de geëxtrudeerde korrels (İnal e.a., 2018). In een studie van Kansas State University met maïs als enige zetmeelbron had de geperste versie het minst verkookte en het meeste resistente zetmeel (Corsato Alvarenga e.a., 2024). Minder verkookt zetmeel is een feitelijk verschil, geen bewezen voordeel.
Verteerbaarheid. In de Turkse studie was de droge stof van de geperste korrels voor 81,2% verteerbaar, tegenover 84,2% bij de geëxtrudeerde korrels van hetzelfde recept. In een keuzetest kozen de honden vaker voor de geëxtrudeerde versie (İnal e.a., 2018). In de Amerikaanse studie was de totale verteerbaarheid het hoogst bij extrusie, daarna bij de gebakken en daarna bij de geperste versie, en had extrusie de beste ontlastingsscore (Corsato Alvarenga e.a., 2024). Let wel: dit zijn twee studies met recepten op basis van granen en maïs. Bij recepten met veel vlees en weinig zetmeel kan het anders uitvallen. Wij vonden geen onafhankelijke studie die aantoont dat koudgeperste brokken beter verteerbaar zijn.
Voedingsstoffen behouden. Onderzoekers van Wageningen Universiteit maten in 67 commerciële recepten voor honden en katten hoeveel lysine, een essentieel aminozuur, nog bruikbaar was. Bij hondenvoer was dat gemiddeld 87% bij geëxtrudeerde brokken en 85% bij geperste korrels. De onderzoekers concluderen dat de ingrediënten waarschijnlijk meer uitmaken dan de bereiding (van Rooijen e.a., 2014).
Uiteenvallen in de maag. Veel verpakkingen laten zien hoe een koudgeperste korrel in een glas water zacht uiteenvalt, terwijl een gewone brok opzwelt. Maar een glas water is geen maag. Het proefje toont hoe een korrel zich in water gedraagt, niet hoe je hond hem verteert. Dat geldt in beide richtingen: ook het opzwellen van een gewone brok in water zegt niets over wat er in de maag van je hond gebeurt. Wij vonden geen studie die aantoont dat dit verschil voor je hond uitmaakt. Sommige verpakkingen koppelen het uiteenvallen aan minder kans op een opgezette maag; ook daarvoor vonden wij geen onderzoek. Het is een marketingbelofte zonder onderbouwing.
Voordelen en nadelen van koudgeperste brokken
Koudgeperste brokken zijn een volwaardige keuze voor wie een droge korrel wil, met eigen voor- en nadelen. Wat de doorslag geeft, is vooral het recept en wat bij jouw hond past.
Dit pleit voor koudgeperste brokken:
- Een droge korrel die net zo makkelijk af te meten en te bewaren is als gewone brokken.
- Geen kookstap in een extruder, dus minder hitte tijdens het maken.
- Er bestaan volwaardige koudgeperste recepten: kijk of er 'volledig diervoeder' op de zak staat.
Hier zitten de beperkingen:
- De beloftes over vertering en uiteenvallen in de maag zijn niet onderbouwd.
- In twee studies was de geperste versie iets minder verteerbaar; in één studie kozen honden vaker de geëxtrudeerde versie (İnal e.a., 2018; Corsato Alvarenga e.a., 2024).
- De temperatuur staat zelden op de zak, dus 'koud' is lastig te controleren.
- Er is weinig onderzoek: de studies die we vonden gingen over recepten op basis van granen en maïs, dus voor vleesrijke recepten is er nog weinig bekend (İnal e.a., 2018; Corsato Alvarenga e.a., 2024).
Over prijs valt weinig algemeens te zeggen: de prijs verschilt sterk per merk. Vergelijk daarom de prijs per dag voor jouw hond, niet per kilo. Voor houdbaarheid geldt hetzelfde als bij gewone brokken: kijk naar de datum op de zak, want die verschilt per product. Bewaar de brokken in de oorspronkelijke zak, koel en droog, en sluit de zak goed na gebruik (FDA).
Vergelijk je koudgeperste recepten met elkaar of met andere soorten hondenvoer, let dan op deze punten:
- Hoofdingrediënt: kijk wat bovenaan de ingrediëntenlijst staat, want daar zit het grootste aandeel van het recept.
- Prijs per dag: reken uit wat jouw hond per dag nodig heeft, niet wat een kilo kost.
- Hoeveelheid per dag: volg de voedingstabel op de verpakking, want recepten verschillen in calorieën (zie overstappen hieronder).
Twijfel je tussen meerdere opties, lees dan ook hoe je het beste hondenvoer kiest.
Koudgeperst of fresh-dry: wat is het verschil?
Koudgeperste brokken zijn een harde, droge korrel; fresh-dry is vers vlees dat langzaam gedroogd wordt tot een halfvochtige maaltijd. Fresh-dry wordt dus niet tot een korrel geperst, maar gedroogd.
In temperatuur liggen ze dicht bij elkaar. De persmachine in de Turkse studie werkte op 70 tot 80 °C (İnal e.a., 2018). Volgens onze eigen productgegevens wordt fresh-dry gedroogd met warme lucht op gemiddeld 70 °C. Het verschil zit vooral in de basis en de textuur. Bij fresh-dry is de basis altijd vers vlees. Bij koudgeperste brokken verschilt dat per recept: kijk wat bovenaan de ingrediëntenlijst staat.
Fresh-dry wordt direct na het drogen luchtdicht verpakt en is volgens onze productgegevens ongeopend 18 maanden houdbaar in de kast, zonder koelkast of vriezer. Bij Pure Bob wordt elke zak per hond op maat gemengd in Brugge, met kip, kalkoen of zalm als hoofdvleessoort. Lees meer over wat fresh-dry is of bekijk onze maaltijden.
Benieuwd welk recept en welke hoeveelheid bij jouw hond past? Doe de Pure Bob voedingsquiz.
Overstappen naar koudgeperste brokken of fresh-dry
Bouw een nieuw hondenvoer geleidelijk op over minstens een week, door elke paar dagen wat meer nieuw en wat minder oud te geven (Linder, 2019). Sommige honden hebben meer tijd nodig, en dat is prima.
Krijgt je hond zachtere ontlasting maar is hij verder fit, neem dan meer tijd voor de overstap. Blijft je hond braken, heeft hij waterdunne diarree of lijkt hij pijn te hebben of lusteloos, bel dan je dierenarts (Linder, 2019).
Let ook op de hoeveelheid. Recepten verschillen in calorieën, dus één maatbeker van het ene is niet evenveel als één maatbeker van het andere (Linder, 2019). Weeg af volgens de voedingstabel op de verpakking. Dat geldt zeker bij de overstap van een droge korrel naar halfvochtig fresh-dry, omdat volume en gewicht dan anders aanvoelen.
Wil je een recept en hoeveelheid op maat voor jouw hond? Doe de Pure Bob voedingsquiz.
Bronnen
- İnal, F. e.a. (2018). Using of pelleted and extruded foods in dog feeding. Kafkas Universitesi Veteriner Fakultesi Dergisi 24(1):131-136
- Tran, Q.D. (2008). Extrusion processing: effects on dry canine diets. Proefschrift, Wageningen Universiteit
- Corsato Alvarenga, I. e.a. (2024). Processing of corn-based dog foods through pelleting, baking and extrusion and their effect on apparent total tract digestibility and colonic health of adult dogs. Journal of Animal Science 102:skae067
- van Rooijen, C. e.a. (2014). Reactive lysine content in commercially available pet foods. Journal of Nutritional Science 3:e35
- FEDIAF, Nutritional Guidelines for Complete and Complementary Pet Food for Cats and Dogs (2024)
- FDA, Tips for Safe Handling of Pet Food and Treats
- Linder, D.E. (2019). How do I switch my pet's food? Petfoodology, Cummings School of Veterinary Medicine, Tufts University
- Verordening (EG) nr. 767/2009 betreffende het in de handel brengen en het gebruik van diervoeders
