Atopie (atopische dermatitis) bij je hond: herkennen en aanpakken

Atopie is een erfelijke allergie voor pollen, mijten of schimmels. Zo herken je het, zo stelt de dierenarts het vast en dit kun je zelf doen.

Door het Pure Bob-team Gepubliceerd 29 jul 2025 · nagekeken 26 okt 2026 · 13 min lezen

In het kort

Atopie (atopische dermatitis) is een allergie voor stoffen uit de omgeving, zoals pollen, huisstofmijt en schimmels, waardoor je hond jeuk krijgt. De aanleg is erfelijk, de klachten beginnen meestal tussen 6 maanden en 3 jaar, en atopie blijft. Met een plan van je dierenarts is het wel goed onder controle te houden.

Vóór 3 jaar: dan beginnen de klachten meestal, vaak eerst in één seizoen.
Geen sluitende test: de dierenarts sluit andere oorzaken uit; een allergietest zoekt daarna de allergenen voor immunotherapie.
Levenslang plan: medicijnen van de dierenarts, wassen, vlooienbestrijding en geduld.

Likt je hond steeds aan zijn poten, schuurt hij met zijn snuit over de grond of krijgt hij de ene oorontsteking na de andere? Dan denkt je dierenarts misschien aan atopie, ook atopische dermatitis genoemd. Hieronder lees je wat atopie is, hoe je het herkent, hoe het verschilt van een voedselallergie, hoe de dierenarts de diagnose stelt en wat je zelf kunt doen.

Wat is atopie bij een hond?

Atopie is een erfelijke aanleg om allergisch te reageren op stoffen uit de omgeving, met een jeukende, ontstoken huid als gevolg. Je hond reageert dan op bijvoorbeeld pollen, huisstofmijt of schimmels (Cornell University). Atopische dermatitis is de naam voor de huidziekte die daaruit volgt; in de praktijk worden atopie en atopische dermatitis door elkaar gebruikt (MSD Veterinary Manual).

Atopie is één soort allergie. Daarnaast heb je bij honden ook voedsel-, vlooien- en contactallergie. Een overzicht van alle vier vind je in onze gids over allergie bij je hond.

Atopie gaat niet meer weg. Het is een levenslange aandoening, maar bij de meeste honden is ze zo onder controle te houden dat ze een goed leven hebben (Merck Veterinary Manual).

Welke symptomen horen bij atopie?

Het eerste en belangrijkste teken van atopie is jeuk: je hond likt aan zijn poten, schuurt met zijn snuit, krabt aan zijn oren of bijt in zijn buik. In het begin zie je aan de huid vaak nog niets (Merck Veterinary Manual). Wat je doet als je hond aan zijn poten likt tot ze rood of kapot zijn, lees je in onze gids over kapotgelikte poten.

Waar krabt je hond het meest?

De jeuk zit meestal op deze plekken (Merck Veterinary Manual; Hensel e.a., 2015; MSD Veterinary Manual):

de poten, vaak de voorpoten
de snuit en rond de ogen
de binnenkant van de oorschelpen, terwijl de randen van de oren meestal vrij blijven
de binnenkant van de voorpoten bij de elleboog
de oksels, de buik en de liezen

De onderrug blijft bij atopie meestal vrij. Zit de jeuk vooral op de onderrug en rond de staartbasis, dan denkt de dierenarts eerst aan vlooien (Merck Veterinary Manual).

Wat zie je later aan de huid en de oren?

Door het krabben en likken komen er kale plekken, rode huid, schilfers, korstjes en een donkere of dikkere huid bij. Een roodbruine verkleuring van de vacht op likplekken wijst op veel likken, vaak samen met een gistinfectie (Hensel e.a., 2015). Infecties met bacteriën en gisten komen vaak voor en maken de jeuk erger. Steeds terugkerende oorontsteking hoort er vaak bij, en bij een klein deel van de honden is dat het enige teken (Merck Veterinary Manual). Meer daarover lees je in ons stuk over oorontsteking bij je hond.

Wanneer begint het?

De eerste klachten komen meestal tussen 6 maanden en 3 jaar. Bij 40 tot 75% van de honden met atopie hangt de jeuk samen met een seizoen, en bij een deel van de honden wordt hij met de jaren een klacht die het hele jaar blijft (Cornell University). Ongeveer 15% van de honden met atopie krijgt ook een ontsteking in de neus of astma (MSD Veterinary Manual). Speelt het vooral in het voorjaar en de zomer, lees dan ook ons stuk over hooikoorts bij honden.

Afwachten of de dierenarts bellen?

Jeuk die blijft of terugkomt zonder diagnose: bel je dierenarts. Met een plan volg je dat plan en bel je bij een opflakkering, ruikende oren of wondjes. Bel meteen bij een plots opgezette kop of moeite met ademen.

Afwachten: je hond heeft de diagnose atopie, de jeuk is zoals je hem kent, en je volgt het plan van je dierenarts. Houd huid en oren in het oog en noteer hoe vaak hij krabt.
Bel je dierenarts: het is de eerste keer dat de jeuk blijft of terugkomt, de jeuk wordt erger ondanks het plan, je ziet rode, natte of ruikende plekken of oren, korstjes of kale plekken (Merck Veterinary Manual), of je hond heeft het hele jaar jeuk of ook darmklachten en een voedselallergie is nog niet uitgesloten. Dan hoort een eliminatiedieet erbij (Hensel e.a., 2015).
Bel direct: de kop van je hond zwelt plots op of hij krijgt plots bulten over zijn lijf, zeker samen met braken, kwijlen of moeizaam ademen, of hij is zwak, zakt in elkaar of heeft bleek of blauwachtig tandvlees (Garden State Veterinary Services). Dat is geen gewone atopie meer, maar mogelijk een ernstige allergische reactie.

Atopie of voedselallergie: wat is het verschil?

Atopie is een allergie voor stoffen uit de omgeving, een voedselallergie een allergie voor iets in het eten. Aan de buitenkant zie je dat verschil vaak niet: honden met een voedselallergie kunnen precies dezelfde klachten op dezelfde plekken hebben (Favrot e.a., 2010).

Voedsel kan ook achter een beeld zitten dat op atopie lijkt. Bij honden met de diagnose atopie bleek in studies 9 tot 50% (ook) een voedselallergie te hebben (Olivry en Mueller, 2017). Daarom zoekt je dierenarts het stap voor stap uit:

Allergie	Wanneer en waar	Hoe stelt de dierenarts het vast?
Atopie	Begint meestal tussen 6 maanden en 3 jaar, vaak met een seizoen; poten, snuit, oren, oksels en buik	Andere oorzaken uitsluiten; een allergietest zoekt daarna de allergenen voor vermijden of immunotherapie
Voedselallergie	Op elke leeftijd, het hele jaar door; dezelfde plekken mogelijk, soms met darmklachten	Eliminatiedieet van minstens 8 weken, daarna het oude eten terug
Vlooienallergie	Op elke leeftijd, vaker in de zomer; onderrug, staartbasis en achterkant van de dijen	Vlooien of vlooienvuil vinden, en een vlooienbestrijding die werkt

Checklist: atopie of voedselallergie? 5 vragen

Loop deze vragen na voor je naar de dierenarts gaat. Ze geven geen diagnose, maar ze helpen je dierenarts op weg.

Begon de jeuk vóór je hond 3 jaar was? Dat past bij atopie. Een voedselallergie kan op elke leeftijd beginnen (MSD Veterinary Manual).
Is de jeuk erger in een bepaald seizoen? Dat past bij pollen. Blijft hij het hele jaar, dan hoort een eliminatiedieet erbij om voedsel uit te sluiten (Olivry en Mueller, 2017).
Waar krabt of likt hij? Poten, snuit, oren, oksels en buik passen bij atopie, maar ook bij een voedselallergie. Onderrug en staartbasis wijzen eerst naar vlooien.
Heeft hij ook darmklachten? Zachte ontlasting, vaker poepen, braken of winderigheid zie je vaker bij een voedselallergie (Hensel e.a., 2015).
Werd de jeuk minder tijdens een eliminatiedieet van minstens 8 weken (Olivry, Mueller en Prélaud, 2015), en kwam hij terug met het oude eten? Dan speelt voedsel mee. Met het oude eten komt de jeuk meestal binnen 1 uur tot 14 dagen terug (MSD Veterinary Manual).

Welke rassen zijn gevoeliger?

Atopie komt bij alle rassen en ook bij kruisingen voor, maar sommige rassen hebben een erfelijke aanleg (MSD Veterinary Manual). Rassen met een grotere kans zijn onder meer (Merck Veterinary Manual):

labrador retriever en golden retriever
boxer en Boston terriër
West Highland white terriër, Schotse terriër en draadharige foxterriër
Chinese shar-pei, shih tzu en lhasa apso
dalmatiër

Hoe vaak atopie binnen een ras voorkomt, hangt af van de lijnen en de regio (Merck Veterinary Manual). Bij sommige rassen zit de jeuk ook op andere plekken: bij de Franse bulldog vaak aan de oogleden en aan de buigzijde van de poten, bij de Duitse herder aan de ellebogen, achterpoten en borst, en bij de westie en de shar-pei soms ook op de onderrug (Hensel e.a., 2015).

Hoe stelt de dierenarts de diagnose?

Er bestaat geen test die atopie aantoont. De dierenarts stelt de diagnose door andere oorzaken van jeuk uit te sluiten en te kijken of het beeld van je hond bij atopie past (Hensel e.a., 2015).

Vlooien uitsluiten: met een vlooienkam, en ook zonder zichtbare vlooien met een vlooienbestrijding die werkt, voor alle dieren in huis.
Huid en oren onderzoeken: met een huidafkrabsel en een afdrukje onder de microscoop zoekt de dierenarts naar mijten, bacteriën en gisten.
Voedsel uitsluiten: bij jeuk die het hele jaar blijft of bij darmklachten volgt een eliminatiedieet van minstens 8 weken met een dieetvoeding die de dierenarts kiest. Na 8 weken was in studies meer dan 90% van de honden met een voedselallergie klachtenvrij (Olivry, Mueller en Prélaud, 2015).
Het beeld beoordelen: dierenartsen kijken naar acht kenmerken. Passen er minstens vijf en zijn de andere oorzaken uitgesloten, dan is atopie zeer waarschijnlijk (Merck Veterinary Manual).

De acht kenmerken:

de jeuk begon vóór 3 jaar
je hond leeft vooral binnen
de jeuk reageert goed op corticosteroïden
hij heeft steeds terugkerende gistinfecties
de voorpoten zijn aangetast
de oorschelpen zijn aangetast, de oorranden niet
de onderrug blijft vrij
in het begin was er jeuk zonder zichtbare huidletsels

Wat zegt een allergietest?

Een allergietest op de huid of in het bloed komt pas na de diagnose. Hij dient om de allergenen te vinden die je kunt vermijden of in immunotherapie verwerken. Een positieve uitslag zegt vooral dat je hond met die stof in contact kwam, niet dat die stof de jeuk veroorzaakt (Merck Veterinary Manual). Omgekeerd heeft 10 tot 30% van de honden met atopie een negatieve huidtest (Hensel e.a., 2015). Voor de allergietest verwijst je dierenarts je soms door naar een dierenarts-dermatoloog (Hensel e.a., 2015). Voor een voedselallergie is er geen betrouwbare bloedtest: het eliminatiedieet blijft de beste methode (Mueller en Olivry, 2017).

Behandeling: wat de dierenarts kan doen

De dierenarts combineert meestal meerdere middelen, en het plan verschilt per hond en per periode: een opflakkering vraagt iets anders dan de rustige maanden (Olivry e.a., 2015).

Bij een opflakkering zoekt de dierenarts eerst wat die uitlokte, zoals vlooien, een infectie of voedsel. Daarna volgen wassen met een milde shampoo en een middel tegen de jeuk, zoals een corticosteroïd op de huid of als tablet, of oclacitinib (Olivry e.a., 2015).

Deze middelen kan je dierenarts inzetten (Merck Veterinary Manual):

Oclacitinib (Apoquel): een tablet die binnen 24 uur op de jeuk werkt, voor honden vanaf 12 maanden.
Ilunocitinib (Zenrelia): een tablet tegen jeuk bij allergie en atopie, voor honden vanaf 12 maanden.
Lokivetmab (Cytopoint): een injectie die na 1 tot 3 dagen werkt, zonder leeftijdsgrens. Je hond krijgt ze meestal elke 4 tot 8 weken (Cornell University).
Ciclosporine: voor de lange termijn, met pas na 4 tot 6 weken volledig effect.
Corticosteroïden: werken snel en zijn vooral voor een hevige opflakkering. Bij lang gebruik is de kans op bijwerkingen groot.
Antihistaminica: helpen weinig tijdens een opflakkering; bij sommige honden helpen ze een beetje als je ze dagelijks geeft, vóór de jeuk opflakkert.
Antibiotica of middelen tegen gisten: bij een infectie van huid of oren. Een shampoo tegen bacteriën of gisten kan de kans op nieuwe infecties kleiner maken.

Meer over Apoquel en de alternatieven lees je in ons stuk over een alternatief voor Apoquel, over Zenrelia in ons stuk over Zenrelia bij je hond. Stop nooit zelf met een middel en verander de dosis niet zelf.

Immunotherapie (desensibilisatie)

Bij immunotherapie krijgt je hond via injecties of druppels onder de tong kleine hoeveelheden van de allergenen waarop hij reageert. Bij ongeveer 70% van de honden werkt het, maar het duurt 3 tot 12 maanden voor je het effect ziet (Merck Veterinary Manual). Immunotherapie neemt atopie niet weg (MSD Veterinary Manual). Volgens de internationale richtlijn is ze, samen met een corticosteroïd dat je op vaste momenten preventief op de gevoelige plekken smeert, wel de enige aanpak die nieuwe opflakkeringen kan uitstellen (Olivry e.a., 2015).

Wat je zelf kunt doen: omgeving, vacht, voeding en omega-3

Je kunt zelf allergenen van de huid van je hond halen en zijn huid ondersteunen, maar het plan van je dierenarts blijft de basis.

Wassen: was je hond minstens eens per week met een milde shampoo en lauw water. Volgens de internationale richtlijn maakt het bij wassen vooral uit hoe vaak en hoe grondig je het doet (Olivry e.a., 2015). Wassen is vaak de beste manier om allergenen van de huid te halen (Merck Veterinary Manual). Vraag je dierenarts welke shampoo en welk vlooienmiddel daarbij passen: vaak wassen kan een vlooienmiddel op de huid minder goed laten werken.
Na de wandeling: spoel of veeg in het pollenseizoen de poten en de buik af. Zo haal je een deel van de pollen van zijn vacht.
Vlooien: geef het hele jaar een vlooienbestrijding die werkt (Olivry e.a., 2015). Vlooien zijn een bekende uitlokker van opflakkeringen.
Huisstofmijt: de mand vaak wassen en goed stofzuigen is logisch, maar volgens de richtlijn is er maar één studie zonder controlegroep over bij honden (Olivry e.a., 2015). Opslagmijten zitten volgens dezelfde richtlijn zelden in droge brokken, en er is geen bewijs dat ander eten helpt. Bewaar brokken wel droog, koel en afgesloten.
Bijhouden: noteer hoe vaak je hond krabt, wat hij eet en welke middelen hij krijgt. Dat helpt je dierenarts het plan bij te sturen.

Voeding bij atopie

Er bestaat geen voeding die atopie wegneemt. Denkt je dierenarts dat voedsel meespeelt, dan volg je een eliminatiedieet van minstens 8 weken met de dieetvoeding die hij kiest, en geef je in die periode niets anders. Pure Bob is geen dieetvoeder, we noemen ons eten niet hypoallergeen, en het is niet bedoeld voor een eliminatiedieet. Meer daarover lees je op onze pagina over hypoallergeen hondenvoer.

Is een voedselallergie uitgesloten en zoek je een volwaardig recept dat bij je hond past? Doe de Pure Bob voedingsquiz.

Omega-3 en andere natuurlijke ondersteuning

Omega-3-vetzuren (EPA en DHA) kunnen de huid van een hond met atopie ondersteunen. In een studie met 29 honden verbeterde de huidscore na 10 weken met een hoge dosis EPA en DHA per kilo lichaamsgewicht of met lijnzaadolie, en niet met een placebo (Mueller e.a., 2004). De internationale richtlijn is voorzichtiger: vetzuren geven hooguit een klein voordeel, je ziet het pas na een tweetal maanden, ze helpen niet tijdens een opflakkering en ze zijn niet genoeg als enige aanpak (Olivry e.a., 2015).

Onze Schotse Zalmolie levert EPA en DHA en ondersteunt de huid en de vacht. Ze is geen behandeling van atopie en vervangt niets van wat je dierenarts voorschrijft. Hoeveel je geeft, lees je in ons stuk over zalmolie voor je hond.

Voor probiotica bij atopie is er volgens dezelfde richtlijn onvoldoende bewijs, en voor andere voedingssupplementen geen bewijs (Olivry e.a., 2015). Wil je ze toch geven, bespreek het dan met je dierenarts en verwacht er geen wonderen van.

Bronnen

Veelgestelde vragen

Gaat atopie bij een hond ooit over?

Nee, atopie blijft. Het is een levenslange aandoening, maar bij de meeste honden is ze met een plan van de dierenarts goed te beheersen. Dat plan bestaat meestal uit een middel tegen de jeuk, wassen, een vlooienbestrijding het hele jaar door en soms immunotherapie. Reken op regelmatige controles, want wat werkt kan per seizoen en per jaar verschillen.

Welke voeding geef je een hond met atopie?

Er bestaat geen voeding die atopie wegneemt. Heeft je hond het hele jaar jeuk of ook darmklachten, dan laat je dierenarts eerst een voedselallergie uitsluiten met een eliminatiedieet van minstens 8 weken. Is voedsel uitgesloten, dan kies je een volwaardige voeding die je hond goed verdraagt. Pure Bob is geen dieetvoeder, we noemen ons eten niet hypoallergeen, en het is niet bedoeld voor een eliminatiedieet.

Bestaat er een natuurlijke aanpak voor atopie?

De internationale richtlijn raadt aan je hond minstens eens per week te wassen met een milde shampoo en lauw water. Zo haal je allergenen van de huid. Omega-3-vetzuren kunnen de huid ondersteunen, maar geven hooguit een klein voordeel en je ziet het pas na een tweetal maanden. Voor probiotica is er onvoldoende bewijs, voor andere voedingssupplementen geen bewijs. Ze vervangen dus niet wat je dierenarts voorschrijft.

Mag een hond met atopie naar buiten in het pollenseizoen?

Ja, gewoon wandelen mag. Pollen helemaal vermijden lukt toch niet. Spoel of veeg na de wandeling de poten en de buik af, en was je hond minstens eens per week met een milde shampoo, zo haal je allergenen van de huid. Wordt de jeuk in het seizoen erger, bespreek dan met je dierenarts of het plan voor die maanden moet veranderen.

Hoe lang duurt het voor immunotherapie werkt bij een hond?

Reken op 3 tot 12 maanden voor je het effect ziet. Immunotherapie werkt bij ongeveer 70% van de honden met atopie. Ze neemt atopie niet weg, maar bij honden bij wie ze aanslaat, wordt de atopie beter. In de tussentijd krijgt je hond meestal nog een middel tegen de jeuk.

benieuwd?

Ontdek welke maaltijd bij jouw hond past

2 minuten vragen, daarna een gratis proefpakket op maat.

Start de quiz