Krabt, likt of bijt je hond zich meer dan anders? Jeuk is geen ziekte op zich, het is een signaal. Achter de meeste jeuk zitten parasieten, een allergie of een infectie van de huid (Merck Veterinary Manual). Hieronder lees je hoe je die oorzaken uit elkaar houdt, wat je zelf kunt nakijken, wat voeding wel en niet doet en wanneer je de dierenarts belt.
Waarom heeft mijn hond jeuk? De 5 meest voorkomende oorzaken
De meest voorkomende oorzaken van jeuk zijn parasieten, allergieën en infecties van de huid (Merck Veterinary Manual). Vaak spelen er twee tegelijk: een hond met een allergie krabt zijn huid stuk, en daar groeien dan bacteriën of gisten die de jeuk nog erger maken.
| Oorzaak | Waar op het lijf | Wanneer | Typisch teken |
|---|---|---|---|
| Vlooienallergie | onderrug, staartbasis, achterkant dijen | vooral nazomer | soms geen vlo te zien |
| Schurftmijt | buik, borst, oren, ellebogen, poten | elk seizoen | plotse, hevige jeuk |
| Atopie (omgeving) | voeten, snuit, oren, voorpoten, buik | vaak per seizoen, soms het hele jaar | start meestal tussen 6 maanden en 3 jaar |
| Voedselallergie | vaak zoals bij atopie | het hele jaar | weinig verschil tussen seizoenen |
| Gist of bacteriën | poten, snuit, oren, huidplooien | vaak bovenop een allergie | muffe geur, rode of schilferige huid |
Vlooien en andere parasieten
Vlooien en mijten zijn de eerste oorzaken die je dierenarts uitsluit. Bij een vlooienallergie zit de jeuk vooral op de onderrug, de staartbasis en de achterkant van de dijen, en de meeste gevallen vallen in de nazomer (Merck Veterinary Manual). Een dier dat zich veel likt, kan de vlooien zelf wegpoetsen. Dat zie je vooral bij katten, maar ook bij honden: geen vlo zien betekent niet dat vlooien uitgesloten zijn. Bijt je hond vooral in zijn staart, dan kunnen ook de anaalklieren meespelen; lees wat je doet als je hond in zijn staart bijt.
Schurftmijt (sarcoptes) geeft meestal plotse, hevige jeuk, eerst op de buik, de borst, de oren, de ellebogen en de poten. Schurft is besmettelijk voor andere dieren en voor mensen (Merck Veterinary Manual). Oormijt laat je hond met de kop schudden en aan de oren krabben. Vind je een teek, lees dan hoe je een teek veilig verwijdert.
Allergie: omgeving of voeding
Bij atopie reageert je hond op stoffen uit de omgeving, zoals pollen, schimmels en mijten (Cornell University). Atopie is vaak seizoensgebonden, maar kan uitgroeien tot jeuk die het hele jaar duurt. De jeuk zit vooral aan de voeten, de snuit, de oren, de voorpoten en de buik. Atopie begint meestal tussen 6 maanden en 3 jaar (MSD Veterinary Manual). Lees meer in atopie bij je hond herkennen en aanpakken.
Een voedselallergie geeft vaak dezelfde plekken, al verschilt dat per hond. De jeuk verandert weinig met de seizoenen. Bij honden werden rund, zuivel, kip en tarwe het vaakst als oorzaak gevonden (Mueller, Olivry en Prélaud, 2016). Een overzicht van alle soorten lees je in allergie bij je hond: soorten en symptomen.
Krabt je hond vooral aan de oren, dan kan een allergie daar ook achter zitten: bij een klein deel van de honden met atopie zijn terugkerende oorontstekingen zelfs het enige teken (MSD Veterinary Manual). Lees meer over oorontsteking bij je hond.
Infecties van de huid
Bacteriën en gisten zitten vaak bovenop een andere oorzaak. Een gistinfectie (Malassezia) geeft jeuk, een rode huid, schilfers en een muffe geur, en hangt vaak samen met een allergie (VCA Animal Hospitals). Hoe een gistinfectie bij je hond ontstaat en wat voeding ermee te maken heeft, lees je in onze gids over gist en voeding. Een hotspot is een rode, natte plek die snel ontstaat en in korte tijd veel groter kan worden (VCA Animal Hospitals). Lees wat je doet bij een hotspot bij je hond.
Jeuk maar geen vlooien: wat kan het dan zijn?
Zie je geen vlooien, dan zijn vlooien nog niet uitgesloten. Behandel daarom eerst alle dieren in huis tegen vlooien. Blijft de jeuk daarna, dan zijn dit de andere mogelijkheden:
- Mijten: schurftmijt of oormijt. Je dierenarts zoekt ernaar met een huidafkrabsel (wat schraapsel van de huid onder de microscoop) of in het oor. Schurftmijten zijn soms moeilijk te vinden; lijkt het sterk op schurft, dan behandelt de dierenarts soms op proef (Merck Veterinary Manual).
- Allergie: atopie of een voedselallergie, zeker als de jeuk steeds terugkomt op poten, oren en buik.
- Gist of bacteriën: een muffe geur, een vette of schilferige huid, of rode plekken in de huidplooien.
- Droge huid: koude, droge lucht en te vaak wassen kunnen de huid uitdrogen. Ook een allergie, parasieten of een hormonale ziekte zoals een trage schildklier kunnen een droge, schilferige huid geven (American Kennel Club).
- Pijn of angst: een hond die steeds dezelfde plek likt, meestal op een voorpoot, kan dat doen door allergie, een infectie of gewrichtspijn, maar ook door angst of dwanggedrag (VCA Animal Hospitals).
Likt je hond vooral aan zijn poten, lees dan wat je kunt doen bij pootlikken. Blijft je hond krabben ondanks een behandeling, lees dan waarom een hond blijft krabben.
Wat kun je zelf doen?
Zelf kun je vooral vlooien uitsluiten, de huid rustig houden en noteren wat je ziet. De jeuk zelf en de oorzaak erachter horen bij je dierenarts.
- Kam de vacht uit met een vlooienkam, vooral op de rug en bij de staart.
- Behandel alle honden en katten in huis tegen vlooien, en pak ook de mand, de dekens en de vloer aan. Het kan tot 3 maanden duren voor een huis vlovrij is (Merck Veterinary Manual).
- Was je hond met een milde shampoo voor honden. Hoe vaak, spreek je af met je dierenarts: bij atopie raadt de richtlijn wassen met een milde shampoo aan, soms zelfs vaker (Olivry e.a., 2015), maar bij een droge huid kan te vaak wassen de huid net uitdrogen.
- Laat je hond een wondje of natte plek niet stuk likken. Een kraag of een shirtje houdt zijn tong weg van de plek.
- Smeer geen pure etherische olie op de huid. Onverdunde theeboomolie gaf bij honden en katten binnen enkele uren kwijlen, sufheid, wankelen en trillen (Khan, McLean en Slater, 2014). Lees eerst welke natuurlijke oliën wel veilig zijn.
- Houd een jeukdagboek bij met de checklist verderop.
Omega-3 uit visolie ondersteunt de huid en de vacht, maar vetzuren zijn zelden genoeg als enig middel tegen jeuk (Merck Veterinary Manual). Meer daarover lees je in zalmolie voor je hond.
Welk voer geef je een hond met jeuk?
Er bestaat geen gewoon voer dat jeuk wegneemt. Vermoedt je dierenarts een voedselallergie, dan is een eliminatiedieet van minstens 8 weken met dieetvoer de manier om dat uit te zoeken.
Voeding is één mogelijke oorzaak, naast vlooien, mijten en een allergie voor iets in de omgeving. In studies bij honden met jeuk had 9 tot 40% een voedselallergie (Olivry en Mueller, 2017). Voeding uitsluiten loont vooral bij jeuk die het hele jaar blijft.
Zo verloopt een eliminatiedieet:
- Je dierenarts kiest een dieetvoer met gehydrolyseerd eiwit (in heel kleine stukjes geknipt) of met een eiwit dat je hond nog nooit at.
- Je hond eet minstens 8 weken niets anders: geen snacks, kauwbotten of restjes. Vraag je dierenarts ook of het vlooienmiddel of andere tabletten een smaakje bevatten. Na 8 weken had meer dan 90% van de honden en katten met een voedselallergie geen klachten meer (Olivry, Mueller en Prélaud, 2015).
- Is de jeuk duidelijk minder, dan krijgt je hond zijn oude voer terug. Komt de jeuk dan terug, dan speelt voeding mee.
Een bloedtest is geen alternatief: testen op voedselallergie in het bloed geven bij honden te wisselende uitkomsten (Mueller en Olivry, 2017). Meer over dieetvoer en hoe je een etiket leest, vind je op onze pagina over hypoallergeen hondenvoer.
Pure Bob is geen dieetvoeder en niet hypoallergeen, en het is niet bedoeld voor een eliminatiedieet. Wel heeft elk recept één soort vlees of vis als basis: kip, kalkoen of zalm. Let op: het kalkoenrecept bevat ook zalmolie en het kiprecept gevogeltebouillon. De volledige etiketten staan op de pagina over hypoallergeen hondenvoer.
Wat je wel kunt doen, zodra je dierenarts een voedselallergie heeft uitgesloten:
- Ken het etiket: geef een voer waarvan je de volledige ingrediëntenlijst kent, zodat je weet wat je hond eet.
- Omega-3: vis of zalmolie draagt bij aan een gezonde huid en vacht. Het is geen middel tegen jeuk.
- Geen plotse wissels: wissel tijdens een jeukperiode niet steeds van voer, anders weet niemand nog waar je hond op reageert.
Heeft je dierenarts een voedselallergie uitgesloten en zoek je gewoon een recept dat bij je hond past? Doe de Pure Bob voedingsquiz.
Afwachten of de dierenarts bellen?
Bij lichte jeuk zonder wondjes kun je even aankijken; bij kale plekken, wondjes of jeuk die blijft bel je de dierenarts. Een snel groeiende natte plek, een kop die snel opzwelt of moeite met ademen is spoed.
- Afwachten
- je hond krabt af en toe, de huid is heel en hij eet en speelt zoals altijd. Kam intussen op vlooien en schrijf op wat je ziet.
- Bel je dierenarts
- de jeuk wordt na een week of twee niet minder, of je ziet kale plekken, korstjes, schilfers, een muffe geur of veel kopschudden. Bel ook als de jeuk het hele jaar blijft of als mensen in huis jeuk krijgen.
- Bel direct
- een rode, natte plek die snel groter wordt, een kop of snuit die snel opzwelt, bulten over het lijf samen met braken of kwijlen, moeite met ademen, bleek tandvlees of een hond die zwak wordt (Garden State Veterinary Services).
Hoe zoekt de dierenarts de oorzaak?
Je dierenarts werkt stap voor stap: eerst parasieten en infecties uitsluiten, daarna zoeken naar een allergie. De diagnose atopie stelt de dierenarts pas als andere oorzaken met dezelfde tekenen uitgesloten zijn (Hensel e.a., 2015).
- Vragen en onderzoek: je dierenarts vraagt naar het verloop en bekijkt huid en vacht van kop tot staart.
- Vlooienkam, huidafkrabsel en cytologie: met een kam, een afkrabsel en een afdruk of tape van de huid onder de microscoop zoekt de dierenarts naar vlooien, mijten, bacteriën en gisten.
- Eliminatiedieet: bij jeuk die het hele jaar blijft of bij jeuk samen met darmklachten.
- Allergietest: pas als de diagnose atopie gesteld is, om te kiezen welke allergenen in een immunotherapie komen (een behandeling die je hond stap voor stap went aan wat hij niet verdraagt). Een allergietest kan zelf geen allergie aantonen (MSD Veterinary Manual).
Hoe de jeuk behandeld wordt, hangt af van de oorzaak (Merck Veterinary Manual). Bij parasieten is dat een antiparasitair middel, bij een infectie een middel tegen bacteriën of gisten. Voor de jeuk zelf heeft je dierenarts middelen op voorschrift, zoals corticosteroïden, oclacitinib (Apoquel) of ciclosporine. Ook Cytopoint en Zenrelia zijn middelen op voorschrift; lees er meer over in Zenrelia, Apoquel en Cytopoint naast elkaar. Welk middel past bij jouw hond, beslist je dierenarts. Een breder overzicht lees je in de middelen tegen jeuk bij honden.
Checklist: dit noteer je voor de dierenarts
- Sinds wanneer krabt je hond, en is het erger geworden?
- Waar krabt, likt of bijt hij het meest: poten, oren, buik, rug of staart?
- Is het het hele jaar door of vooral in een bepaald seizoen?
- Welk vlooienmiddel gaf je, op welke datum, en kregen alle dieren in huis het?
- Wat eet je hond precies, inclusief snacks, kauwbotten en restjes, en wat veranderde er de laatste maanden?
- Is er iets nieuws in huis: een shampoo, wasmiddel, mand of plant in de tuin?
- Hebben andere dieren of mensen in huis ook jeuk?
- Wat probeerde je al, en wat veranderde er?
- Neem foto's van de plekken mee, op een goede en op een slechte dag.
Bronnen
- Merck Veterinary Manual (Dog Owners): Itching (Pruritus) in Dogs
- Merck Veterinary Manual: Flea Allergy Dermatitis in Dogs and Cats
- Merck Veterinary Manual (Dog Owners): Mite Infestation (Mange, Acariasis, Scabies) in Dogs
- MSD Veterinary Manual (Dog Owners): Allergies in Dogs
- Hensel e.a. (2015). Canine atopic dermatitis: detailed guidelines for diagnosis and allergen identification. BMC Veterinary Research
- Olivry e.a. (2015). Treatment of canine atopic dermatitis: 2015 updated guidelines from the ICADA. BMC Veterinary Research
- Olivry, Mueller en Prélaud (2015). Adverse food reactions of companion animals (1): duration of elimination diets. BMC Veterinary Research
- Mueller, Olivry en Prélaud (2016). Adverse food reactions of companion animals (2): common food allergen sources in dogs and cats. BMC Veterinary Research
- Olivry en Mueller (2017). Adverse food reactions of companion animals (3): prevalence of cutaneous adverse food reactions in dogs and cats. BMC Veterinary Research
- Mueller en Olivry (2017). Adverse food reactions of companion animals (4): can we diagnose adverse food reactions with in vivo or in vitro tests? BMC Veterinary Research
- VCA Animal Hospitals: Yeast Dermatitis in Dogs
- VCA Animal Hospitals: Hot Spots in Dogs
- VCA Animal Hospitals: Lick Granuloma in Dogs
- VCA Animal Hospitals: Cushing's Disease in Dogs
- VCA Animal Hospitals: Prednisone in Dogs and Cats
- Cornell University, Riney Canine Health Center: Atopic dermatitis (atopy)
- American Kennel Club: Dry Skin on Dogs
- Khan, McLean en Slater (2014). Concentrated tea tree oil toxicosis in dogs and cats: 443 cases. JAVMA
- Garden State Veterinary Services: Dog's Swollen Face, Emergency Signs of Anaphylaxis